اي مردم، اين مطلب را دربارۀ او بدانيد و بفهميد، و بدانيد كه خداوند او را براي شما صاحب اختيار و امامي قرار داده كه اطاعتش را واجب نموده است بر مهاجرين و انصار و بر تابعين آنان به نيكي، و بر روستايي و شهري، و بر عجم و عرب،‌ و بر آزاد و بنده، و بر بزرگ و كوچك، و بر سفيد و سياه. بر هر يكتاپرستي حكم او اجرا شونده و كلام او مورد عمل و امر او نافذ است. هر كس با او مخالفت كند ملعون است، و هر كس تابع او باشد و او را تصديق نمايد مورد رحمت الهي است. خداوند او را و هر كس را از او بشنود و او را اطاعت كند آمرزيده است.

اي مردم، اين آخرين باري است كه در چنين اجتماعي بپا مي ايستم. پس بشنويد و اطاعت كنيد و در مقابل امر خداوند، پروردگارتان سر تسليم فرود آوريد، چرا كه خداوند عزوجل صاحب اختيار شما و معبود شماست، و بعد از خداوند رسولش و پيامبرش كه شما را مخاطب قرار داده، و بعد از من علي صاحب اختيار شما و امام شما به امر خداوند است، و بعد از او امامت در نسل من از فرزندان اوست تا روزي كه خدا و رسولش را ملاقات خواهيد كرد.

حلالي نيست مگر آنچه خدا و رسولش و آنان (امامان) حلال كرده باشند، و حرامي نيست مگر آنچه خدا و رسولش و آنان (امامان) بر شما حرام كرده باشند. خداوند عزوجل حلال و حرام را به من شناسانده است، و آنچه پروردگارم از كتابش و حلال و حرامش به من آموخته به او (علي) سپرده ام.

اي مردم، علي را فضيلت دهيد. هيچ علمي نيست مگر آنكه خداوند آن را در من جمع كرده است و هر علمي را كه آموخته ام در امام المتقين جمع نموده ام. و هيچ علمي نيست مگر آنكه آن را به علي آموخته ام. اوست «امام مبين» كه خداوند در سورۀ ياسين ذكر كرده است: «وكل شي  احصيناه في امام مبين» : «و هر چيزي را در امام مبين جمع كرديم». [آيۀ شريفۀ 12].

اي مردم، از او (علي) به سوي ديگري گمراه نشويد، و از او روي بر مگردانيد و از ولايت او سر باز نزنيد. اوست كه به حق هدايت نموده و به آن عمل مي كند، و باطل را ابطال نموده و از آن نهي مي نمايد، و در راه خدا سرزنش ملامت كننده اي او را مانع نمي شود.

او (علي) اول كسي است كه به خدا و رسولش ايمان آوردو هيچكس در ايمان به من بر او سبقت نگرفت. اوست كه با جان خود در راه رسول خدا فداكاري كرد. اوست كه با  پيامبر خدا بود در حالي كه هيچكس از مردان همراه او خدا را عبادت نمي كرد. اولين مردم در گزاردن، و اول كسي است كه با من خدا را عبادت كرد. از طرف خداوند به او امر كردم تا در خوابگاه من بخوابد، او هم در حالي كه جانش را فداي من كرده بود در جاي من خوابيد.

اي مردم، او را فضيلت دهيد كه خدا او را فضيلت داده است، و او را قبول كنيد كه خداوند او را منصوب نموده است.

اي مردم، او از طرف خداوند امام است، و هر كس ولايت او را انكار كند خداوند هرگز توبه اش را نمي پذيرد و او را نمي بخشد. حتمي است بر خداوند كه با كسي كه با او مخالفت نمايد چنين كند و او را به عذابي شديد تا ابديت و تا آخر روزگار معذب نمايد. پس بپرهيزيد از اينكه با او مخالفت كنيد و گرفتار آتشي شويد كه آتشگيرۀ آن مردم و سنگها هستند و براي كافران آماده شده است.

اي مردم، به خدا قسم پيامبران و رسولان پيشين به (آمدن) من بشارت داده اند، و من به خدا قسم خاتم پيامبران و مرسلين و حجت بر همۀ مخلوقين از اهل آسمانها و زمين هستم. هر كس در اين مطالب شك كند مانند كفر جاهليت اول كافر شده است، و هر كس در چيزي از اين گفتار من شك كند در همۀ آنچه بر من نازل شده است شك كرده است، و هر كس در يكي از امامان شك كند در همۀ آنان شك كرده است، و شك كننده دربارۀ ما در آتش است.

اي مردم، خداوند اين فضيلت را بر من ارزاني داشته كه منتي از او بر من و احساني از جانب او به سوي من است. خدايي جز او نيست. حمد و سپاس از من بر او تا ابديت و تا آخر روزگار و در هر حال.

اي مردم، علي را فضيلت دهيد كه او افضل مردم بعد از من از هر مرد و زني است تا مادامي كه خداوند رزق و روزي را نازل مي كند و خلق باقي هستند. ملعون است ملعون است، مورد غضب است مورد غضب است كسي كه اين گفتار مرا رد كند و با آن موافق نباشد. بدانيد كه جبرييل از جانب خداوند اين خبر را براي من آورده است و مي گويد: « هر كس با علي دشمني كند و ولايت او را نپذيرد لعنت و غضب من بر او باد». هر كس ببيند براي فردا چه پيش فرستاده است. از خدا بترسيد كه با علي مخالفت كنيد و در نتيجه قدمي بعد از ثابت بودن آن بلغزد. خداوند از آنچه انجام مي دهيد آگاه است.

اي مردم، او (علي) « جنب الله» است كه خداوند در كتاب عزيزش ذكر كرده و دربارۀ كسي كه با او مخالفت كند فرموده است: « ان تقول نفس يا حسرتا علي ما فرطت في جنب الله» : « اي حسرت بر آنچه دربارۀ جنب خداوند تفريط و كوتاهي كردم». [سورة مباركۀ زمر: آيۀ شريفۀ 56]

اي مردم، قرآن را تدبر نماييد و آيات آن را بفهميد و در محكمات آن نظر كنيد و به دنبال متشابه آن نرويد. به خدا قسم، باطن آن را براي شما بيان نمي كند و تفسيرش را برايتان روشن نمي كند مگر اين شخصي كه من دست او را مي گيرم و او را به سوي خود بالا مي برم و بازوي او را مي گيرم و با دو دستم او را بلند مي كنم و به شما مي فهمانم كه : « هر كس من صاحب اختيار اويم اين علي صاحب اختيار او است». و او علي بن ابي طالب برادر و جانشين من است، و ولايت او از جانب خداوند عزوجل است كه بر من نازل كرده است.

اي مردم، علي و پاكان از فرزندانم از نسل او ثقل اصغرند و قرآن ثقل اكبر است. (اشاره به « اني تارك فيكم الثقلين، كتاب الله و عترتي، اهل بيتي») هر يك از اين دو از ديگري خبر مي دهد و با آن موافق است. آنها از يكديگر جدا نمي شوند تا بر سر حوض كوثر بر من وارد شوند. بدانيد كه آنان امين هاي خداوند بين مردم و حاكمان او در زمين هستند.

بدانيد كه من ادا نمودم، بدانيد كه من ابلاغ كردم، بدانيد كه من شنوانيدم، بدانيد كه من روشن نمودم. بدانيد كه خداوند فرموده است و من از جانب خداوند عزوجل مي گويم. بدانيد كه اميرالمومنيني جز اين برادرم نيست. بدانيد كه اميرالمومنين بودن بعد از من براي احدي جز او حلال نيست.

در اين هنگام پيامبر صلي الله عليه و آله دست حضرت علي عليه السلام را گرفته و بلند نمودند به گونه اي كه طبق روايات آنقدر بالا بردند تا حدي كه كف پاي حضرت مولا تا زانوي مبارك پيامبر صلي الله عليه و آله رسيد. سپس فرمودند:

اي مردم، چه كسي بر شما از خودتان صاحب اختيارتر است؟

گفتند: خدا و رسولش. فرمودند:

« الا فمن كنت مولاه فهذا علي مولاه، اللهم وال من والاه وعاد من عاداه وانصر من نصره واخذل من خذله»: بدانيد كه هر كس من صاحب اختيار اويم اين علي صاحب اختيار اوست. خدايا دوست بدار هر كس او را دوست بدارد، و دشمن بدار هر كس او را دشمن بدارد، و ياري كن هر كس او را ياري كند، و خوار كن هر كس او را خوار كند.

اي مردم، اين علي است برادر من و وصي من و جامع علم من، و جانشين من در امتم بر آنان كه به من ايمان آورده اند، و جانشين من در تفسير كتاب خداوند عزوجل و دعوت به آن، و عمل كننده به آنچه او را راضي مي كند، و جنگ كننده با دشمنان خدا و دوستي كننده بر اطاعت او و نهي كننده از معصيت او.

اوست خليفۀ رسول خدا، و اوست اميرالمومنين و امام هدايت كننده از طرف خداوند، و اوست قاتل ناكثين و قاسطين و مارقين به امر خداوند.

خداوند مي فرمايد: .....

پروردگارا، تو هنگام روشن شدن اين مطلب و منصوب نمودن علي در اين روز اين آيه را دربارۀ او نازل كردي: « اليوم اكملت لكم دينكم واتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الاسلام دينا»‌ : « امروز دين شما را برايتان كامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام كردم و اسلام را به عنوان دين شما راضي شدم»، [سوره مباركه مائده: آيه شريفه 3] و فرمودي: « ان الدين عندالله الاسلام» : « دين نزد خداوند اسلام است» ، و فرمودي : « ومن يبتغ غير الاسلام دينا فلن يقبل منه وهو في الآخره من الخاسرين» : « و هر كس ديني غير اسلام انتخاب كند هرگز از او قبول نخواهد شد و او در آخرت از زيانكاران خواهد بود» . [سوره مباركه آل عمران: آيه شريفه 85].

پروردگارا، تو را شاهد مي گيرم كه من ابلاغ نمودم.

اي مردم،‌ خداوند دين شما را به امامت او كامل نمود. .....

اي مردم، اين علي است كه ياري كننده ترين شما نسبت به من و سزاوارترين شما به من و نزديك ترين شما به من و عزيزترين شما نزد من است. خدواند عزوجل و من  از او راضي هستيم. هيچ آية رضايتي در قرآن نازل نشده است مگر دربارة او، و هيچگاه خداوند مومنين را مورد خطاب قرار نداده مگر آنكه ابتدا او مخاطب بوده است، و هيچ آية مدحي در قرآن نيست مگر دربارة او، و خداوند در سورة «هل اتي علي الانسان ...» شهادت به بهشت نداده مگر براي او و اين سوره را دربارة غير او نازل نكرده و با اين سوره جز او را مدح نكرده است.

اي مردم، او ياري دهندة دين خدا و دفاع كننده از رسول خداست، و اوست با تقواي پاكيزة هدايت كنندة هدايت شده. پيامبرتان بهترين پيامبر و وصيتان بهترين وصي و فرزندان او بهترين اوصياء هستند.

اي مردم، نسل هر پيامبري از صلب خود او هستند ولي نسل من از صلب اميرالمومنين علي است.

بدانيد .....

اي مردم، من خدا را شاهد گرفتم و رسالتم را به شما ابلاغ نمودم، و بر عهدة رسول جز ابلاغ روشن چيزي نيست. اي مردم از خدا بترسيد آن طور كه بايد ترسيد و از دنيا نرويد مگر آنكه مسلمان باشيد.

اي مردم، ....

اي مردم، نور از جانب خداوند عزوجل در من نهاده شده و سپس در علي بن ابي طالب و بعد در نسل او تا مهدي قائم كه حق خداوند و هر حقي كه براي ما باشد مي گيرد، چرا كه خداوند عزوجل ما را بر كوتاهي كنندگان و بر معاندان و مخالفان و خائنان و گناهكاران و ظالمان و غاصبان از همۀ عالميان حجت قرار داده است.

اي مردم، شما را مي ترسانم و انذار مي نمايم كه من رسول خدا هستم و قبل از من پيامبران بوده اند، آيا اگر من بميرم يا كشته شوم شما عقب گرد مي نماييد؟ هر كس به عقب برگردد به خدا ضرري نمي رساند، و خداوند به زودي شاكرين و صابرين را پاداش مي دهد. بدانيد كه علي است توصيف شده به صبر و شكر و بعد از او فرزندانم از نسل او چنين اند.

اي مردم،‌ با اسلامتان بر من منت مگذاريد، بلكه بر خدا هم منت نگذاريد، كه اعمالتان را نابود مي نمايد و بر شما غضب مي كند و شما را به شعله اي از آتش و مس (گداخته) مبتلا مي كند، پروردگارتان در كمين است.

اي مردم،‌ ....

اي مردم، من امر خلافت را به عنوان امامت و وراثت آن را در نسل خودم تا روز قيامت به وديعه مي سپارم، و من رسانيدم آنچه مامور به ابلاغش بودم تا حجت باشد بر حاضر و غايب و بر همة كساني كه حضور دارند يا ندارند و به دنيا آمده اند يا نيامده اند. پس حاضران به غايبان و پدران به فرزندان تا روز قيامت برسانند.

و به زودي ....

اي مردم، خداوند عزوجل شما را به حال رها نخواهد كرد تا آنكه خبيث را از پاكيزه جدا كند، و خداوند شما را بر غيب مطلع نمي كند.

اي مردم، هيچ سرزميني آبادي نيست مگر آنكه در اثر تكذيب (اهل آن آيات الهي را) خداوند قبل از روز قيامت آنها را هلاكت خواهد كرد و آن را تحت حكومت امام مهدي خواهد آورد، و خداوند وعدة خود را عملي مي نمايد.

اي مردم،‌ ....

اي مردم، خداوند مرا امر و نهي نموده است، و من هم به امر الهي علي را امر و نهي نموده ام، و علم امر و نهي نزد اوست. پس امر او را گوش دهيد تا سلامت بمانيد. و او را اطاعت كنيد تا هدايت شويد و نهي او را قبول كنيد تا در راه درست باشيد، و به سوي مقصد و مراد او برويد و راه هاي بيگانه، شما را از او منحرف نكند.

اي مردم، من را مستقيم خداوند هستم كه شما را به تابعيت آن امر نموده، و سپس علي بعد از من، و سپس فرزندانم از نسل او كه امامان هدايت اند، به حق هدايت مي كنند و به ياري حق به عدالت رفتار مي كنن.

بسم الله الرحمان الرحيم الحمد الله رب العالمين و تا آخر سوره حمد را خواندند و سپس فرمودند: اين سوره درباره من نازل شده، و به خدا قسم دربارة ايشان (امامان) نازل شده است. به طور عموم شامل آنان است و به طور خاص دربارۀ آنان است. ايشان دوستان خدايند كه ترسي بر آنان نيست و محزون نمي شوند، بدانيد كه حزب خداوند غالب هستند.

......

بدانيد كه دوستان ايشان (اهل بيت) كساني اند كه خداوند در كتابش آنان را ياد كرده و فرموده است: « لا تجد قوما يومنون بالله واليوم الآخر يوادون من حاد الله ورسوله ولو كانوا آبائهم او ابنائهم او اخوانهم او عشيرتهم، اولئك كتب في قلوبهم الايمان...» : « نمي يابي قومي را كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده باشند، و در عين حال دوستي كنند با كساني كه با خدا و رسولش ضديت دارند، اگر چه پدرانشان يا فرزندانشان يا برادرانشان يا فاميلشان باشند. آنان اند كه ايمان در قلوبشان نوشته شده است و خداوند آنان را با روحي از خود تاييد فرموده و ايشان را به بهشتي وارد مي كند كه از پايين آن نهرها جاري است و در آن دائمي خواهند بود. خدا از آنان راضي است و آنان از خدا راضي هستند. آنان حزب خداوند هستند. بدانيد كه حزب خدا رستگارند». [سوره مباركه مجادله: آيه شريفه 22]

......

بدانيد كه دوستان ايشان (اهل بيت) كساني اند كه ايمان آورده اند و به شك نيفتاده اند.

بدانيد كه دوستان ايشان كساني اند كه با سلامتي و در حال امن وارد بهشت مي شوند، و ملائكه با سلام به استقبال آنان مي آيند و مي گويند:‌ « سلام بر شما، پاكيزه شديد، پس براي هميشه داخل بهشت شويد».

.....

اي مردم، بدانيد كه من نذير و ترساننده ام و علي بشارت دهنده است.

اي مردم، بدانيد كه من منذر و بر حذر دارنده ام و علي هدايت كننده است.

اي مردم، من پيامبرم و علي جانشين من است.

اي مردم، بدانيد كه من پيامبرم و علي امام و وصي بعد از من است، و امامان بعد از او فرزندان او هستند. بدانيد كه من پدر آنانم و آنها از صلب او به وجود مي آيند.

بدانيد كه آخرين امامان، مهدي قائم از ماست. اوست غالب بر اديان، اوست انتقام كيرنده از ظالمين، اوست فاتح قلعه ها و منهدم كننده آنها، اوست غالب بر هر قبيله اي از اهل شرك و هدايت كنندة آنان.

بدانيد كه اوست كيرندة انتقام هر خوني از اولياء خدا. اوست ياري دهندة دين خدا.

بدانيد كه اوست استفاده كننده از دريايي عميق. اوست كه هر صاحب فضيلتي را به قدر فضلش و هر صاحب جهالتي را به قدر جهلش نشانه مي دهد. اوست انتخاب شده و اختيار شدة خداوند. اوست وارث هر علمي و احاطه دارنده به هر فهمي.

بدانيد كه اوست خبر دهندة از پروردگارش، و بالا برندة آيات الهي. اوست هدايت يافتۀ محكم بنيان. اوست كه كارها به او سپرده شده است.

اوست كه پيشينيان به او بشارت داده اند. اوست كه به عنوان حجت باقي مي ماند و بعد از او حجتي نيست. هيچ حقي نيست مگر همراه او، و هيچ نوري نيست مگر نزد او.

بدانيد او كسي است كه غالبي بر او نيست و كسي بر ضد او كمك نمي شود. اوست ولي خدا در زمين و حكم كنندة او بين خلقش و امين او بر نهان و آشكارش.

اي مردم، من برايتان روشن كردم و به شما فهمانيدم، و اين علي است كه بعد از من به شما مي فهماند.

بدانيد كه من بعد پايان خطابه ام شما را به دست دادن با من به عنوان بيعت با او و اقرار به او، و بعد از من به دست دادن با خود او فرا مي خوانم.

بدانيد كه من با خدا بيعت كرده ام و علي با من بيعت كرده است، و من از جانب خداوند براي او از شما بيعت مي گيرم. « ان الذين يبايعونك انما يبايعون الله، يد الله فوق ايديهم، فمن نكث فانما ينكث علي نفسه، و من اوفي بما عاهد عليه الله فسيوتيه اجرا عظيما» « كساني كه با تو بيعت مي كنند در واقع با خدا بيعت مي كنند، در واقع با خدا بيعت مي كنند، دست خداوند بر روي دست آنان است. پس هر كس بيعت را بشكند اين شكستن به ضرر خود اوست، و هر كس به آنچه با خدا عهد بسته وفادار باشد خداوند به او اجر عظيمي عنايت خواهد كرد». [سوره مباركه زخرف: آية شريفة 28]

{در ادامه حضرت به بيان حلال و حرام، واجبات و محرمات و پس از آن حضرت مبادرت به اخذ بيعت هم اقرار لساني و هم بيعت عملي مي نمايند. خداوند ما را از اجابت كنندگان دعوت رسولش قرار دهد. آمين}.

لازم به ذكر است منابعي روايي كه حديث شريف غدير در آن نقل شده و سندي محكمي بر حقانيت غدير خم و خطبه حضرت مي باشد بالغ بر 226 كتاب عظيم است كه 59 مجلد آن متعلق به راويان شيعه است و 167 مجلد آن از اهل سنت مي باشد كه اسامي و آدرس تك تك آن براي اهل تحقيق موجود است.

«جلوه گر شد بار ديگر طور سينا در غدير

ريخت از خم ولايت مي به مينا در غدير

رودها با يكديگر پيوست كم كم سيل شد

موج مي زد سيل مردم مثل دريا در غدير

هدية جبريل بود «اليوم الكملت لكم»

وحي آمد در مبارك باد مولي در غدير

با وجود فيض «اتممت عليكم نعمتي»

از نزول وحي غوغا بود غوغا در غدير

بر سر دست نبي هر كس علي را ديد گفت

آفتاب و ماه زيبا بود زيبا در غدير

بر لبش گلواژة «من كنت مولا» تا نشست

گلبن پاك ولايت شد شكوفا در غدير

«بركة خورشيد»‌ در تاريخ نامي آشناست

شيعه جوشيده ست از آن تاريخ آنجا در غدير

گر چه در آن لحظة شيرين كسي باور نداشت

مي توان انكار دريا كرد حتي در غدير

باغبان وحي مي دانست از روز نخست

عمر كوتاهي ست در لبخند گلها در غدير

ديده ها در حسرت يك قطره از آن چشمه ماند

اين زلال معرفت خشكيد آيا در غدير؟

دل درون سينه ها در تاب و تب بود اي دريغ

كس نمي داند چه حالي داشت زهرا در غدير»

سرودة شاعر توانا: محمد جواد غفور زاده (شفق)